Anh hùng dân tộc Trương Định (1820 -1864)

Thứ năm - 18/12/2014 04:33
Trương Định dân gian thường gọi là Trương Công Định. Ông sinh năm: 1820 Tại Bình Sơn, Quảng Ngãi. Sách lãnh binh Trương Định của Nguyễn Thông chép: “Định dáng mạo khôi ngô, thông hiểu binh thư, bắn giỏi”.
Chân dung Anh hùng Trương Định (1820 -1864
Chân dung Anh hùng Trương Định (1820 -1864
Sơ lược tiểu sử Người Anh hùng
Năm 1844 thân sanh ông là Trương Cầm nhận chức lãnh binh đưa Trương Định vào Tỉnh Gia Định – Năm sau 1845 Trương Định cưới con một nhà hào phú Huyện Tân Hòa (nay là Gò Công). Sau khi Trương Cầm qua đời. Trương Định ở lại quê vợ.

Năm 1853 vua Tự Đức phê chuẩn chính sách lập đồn điền ở sáu Tỉnh Nam Kỳ của Nguyễn Tri Phương, vợ của Trương Định đem hết sản nghiệp giúp ông mộ quân lập đồn điền ở Gia Thuận (Gò Công). Trương Định được bổ chức phó quản cơ.

Tháng 02- 1859. Thực dân Pháp tấn công thành Gia Định Trương Định đưa cơ binh đồn điền phối hợp với quân triều đình chống giặc.

Ngày 18/02/1859 Thành Gia Định thất thủ Trương Định rút về Thuận Kiều, tiếp tục cuộc chiến đấu. Trương Định thường đi tiên phong, nhiều lần lập rất nhiều chiến công, trong đó có trận phục kích giết chết tên đại úy hải quân lục chiến BARLE chỉ huy quân đồn tại chùa Khải Tường.

Sau trận thua ở đại đồn Chí Hòa 02/1861. Quan quân triều đình rút về Biên Hòa. Trương Định đem quân về Gò Công. Nhân lúc quân pháp lo đánh Biên Hòa và Vĩnh Long Trương Định cùng Lưu Tấn Thiện, bát phẩm thư Lại Lê Quang Quyền tích trữ lương thực, đúc súng đạn, mộ thêm nghĩa sĩ được hơn 1.000 người, tổ chức phục kích đánh thắng quân pháp ở trận Rạch Gầm, Rạch Kỳ Hôn, chợ củ (Mỹ Tho), trừng trị hàng loạt những tên tay sai, chỉ điểm, bị tổn thất quân số trầm trọng, không chịu nổi khí hậu khắc nghiệt và các cuộc tấn công thường xuyên của nghĩa quân, thực dân Pháp phải rút quân ở Gò Công, chợ Gạo, Gia Thạnh, Cái Bè, rút các sĩ quan thực dân cại trị ở Tân Hòa, tân An, Cần Giuộc. Trương Định cho phá hủy toàn bộ đồn trại của quân pháp và tay sai, củng cố hệ thống phòng thủ. Triều đình Huế rất mừng bổ chức:

“Phó Lãnh binh tỉnh Gia Định”
Số người ứng nghĩa theo Trương Định ngày càng đông, trong đó có nhiều quan lại triều đình, tuần phủ, tri phủ, có nhiều trí thức khoa bảng, nhân sĩ, thân hào ở Gò Công và khắp ba tỉnh miền đông. Cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu là bạn tâm giao nhiều lần bàn bạc việc quân cùng Trương Định. Tri phủ Tỉnh Phước Tuy (Bà Rịa) Nguyễn Thành Ý tích cực hưởng ứng cuộc kháng chiến dưới sự chỉ huy của Trương Định. Đồng bào dân tộc Chơ Ro ở Bà Rịa là lực lượng quan trọng của nghĩa quân. Thủy sơ đô đốc Borard tên thực dân khét tiếng chỉ huy cuộc xâm lược Nam Kỳ lúc đó đã phải thú nhận: “Các bộ lạc người mọi” (sống tiếp giáp vùng biên giới hai tỉnh Biên Hòa, Bà Rịa) trước đây chưa tham gia chiến cuộc, hiện nay là thành phần ghê gớm nhất trong cuộc khởi nghĩa ở Biên Hòa.

Tháng 03/1862(Âl) vua Tự Đức xuống dụ giao cho “Phó lãnh binh quan Trương Định kiêm lãnh làm đầu mục quân mộ nghĩa ở Gia Định….Điều khiển những người ứng nghĩa”. Lúc đó lực lượng ứng nghĩa đã lên đến 6.000 người, được Trương Định phân làm 8 cơ. Trương Định có tài ứng biến, hiệu lệnh nghiêm minh, các quan tướng đều sợ phục.

Giữa lúc các quan tướng miền đông đang phát triển mạnh mẽ, gây cho thực dân pháp nhiều tổn thất nặng nề thì triều đình Huế hèn nhát ký hiệp ước năm Nhâm Tuất (5/6/1862) nhượng ba tỉnh miền đông. Gia Định, Định Tường, Biên Hòa và đảo Côn Luân cho Pháp. Kế đó, triều đình Huế phong cho Trương Định làm lãnh binh An Giang và gia lệnh bãi binh, triệt thoái phong trào kháng Pháp của nhân dân.

Nhân dân ba tỉnh miền đông hết sức công phẩn trước hiệp định đầu hàng nhục nhã của triều đình Huế, các thân sĩ, nghĩa hào, nghĩa binh và dân chúng đã hết lòng xin Trương Định đừng giải binh và tôn ông làm chủ tướng, thảo sớ xin tiếp tục cuộc kháng chiến. Lòng yêu nước nhiệt thành và thái độ kiên quyết của nghĩa binh, thân sĩ đã khiến Trương Định đi đến quyết định chống lệnh triều đình, vâng mẹnh nhân dân chống giặc cứa nước.

Tháng 9 năm 1862 Trương Định tự xung là “Bình Tây Đại Nguyên Soái” dựng cờ nghĩa cứu nước. Đó là bước ngoặt vĩ đại trong cuộc khởi nghĩa của Trương Định ông đã vượt qua tư tưởng trung quân – sự chi phối của ý thức hệ phong kiến đương thời để đại diện lợi ích dân tộc. Xứng đáng là ngọn cờ đầu của phong trào yêu nước chống Pháp ở Nam bộ cuối thế kỷ XIX.

Bất chấp nhiều chỉ dụ bãi binh của triều đình, nhân dân miền đông đã dũng cảm chiến đấu dưới ngọn cờ Trương Định. Sau một thời gian khẩn trương chuẩn bị về mọi mặt, nghĩa quân Trương Định đã mở đợt tổng tiến công, công kích với hàng loạt trận đánh vang dội trên sông Vàm Cỏ, đồn Rạch Tra, đồn Bến Lức, Gia Thạnh, (Cầu Đen), Gò Đen, Bến Đước, Long Thành, Biên Hòa, Bà Rịa.

Cuối năm 1862 và đầu năm 1863 nhiều tài liệu của sĩ quan thực dân thời ấy đã phản ánh tình trang khốn đốn của quân xâm lược Pháp trên chiến trường miền Đông. Từ Bến Lức, Gò Công đến Biên Hòa, Long Thành, Bà Rịa mặc cho quan đại thần Phan Thanh Giản khi ấy là tổng đốc Vĩnh Long dụ dỗ, đe dọa Trương Định đã khẳng khái tuyên bố trong tuyên cáo giữa các quan lại Vĩnh Long rằng : Nếu họ vẫn “Chủ hòa” duy trì sự đã rồi thì bằng cách nhượng một phần đất và giúp đỡ quân giặc, thì nghĩa quân chúng tôi dứt khoát “Chống lại Triều đình” và tiếp tục chiến đấu chống giặc.

Tháng 02/1863 được lũ phản bội tiếp sức, lại rảnh tay đối phó với quan quân triều đình. Thực dân Pháp đã tập trung lực lượng tấn công căn cứ Gò Công trung, tâm của cuộc khởi nghĩa. Trương Định rút về căn cứ mới ở Lý Nhơn (Cần Giờ) chia nghĩa quân thành từng toán nhỏ, cơ động dánh địch trên các địa bàn Gia Định, Chợ Lớn, Tân An, Cần Giuộc, Biên Hòa, Bà Rịa.

Tháng 9 năm 1863 bọn chỉ điểm dẫn quân pháp vào đột kích căn cứ Lý Nhơn Trương Định tả xung, hữu đột phá vây đưa quân về căn cứ đám lá tối trời Gò Công, xây dựng lại căn cứ chuẩn bị một đợt tấn công mới với quy mô lớn. Nhưng tiếc thay, chưa kịp thực hiện kế hoạch thì tên phản động Huỳnh Công Tấn đã phát hiện được căn cứ và đưa quân vây chặt. Trương Định đã hy sinh oanh liệt trong trận này vào ngày 20/08/1864.

Cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu đã bày tỏ lòng thương tiếc vô hạn của mình của nhân dân Nam Bộ trong bài văn tế và 12 bài thơ liên hoàn, ca ngợi công đức của Trương Định như một người anh hùng trung nghĩa, công đầu giữ nước của nhân dân 03 tỉnh miền Đông Nam Bộ.

Cuối năm 1864 do sự phản bội chủ Huỳnh Văn Tấn căn cứ Trương Định bị bao vây chặt. Trong khi ông đang chiến đấu chiếm lại căn cứ Tân Hòa thì đêm 18 rạng 19-8-1864 ông rơi vào vòng vây của Đội Tấn (tức Huỳnh Tấn) ở làng Kiểng Phước. Đội Tấn nguyên trước kia từng theo ông chống Pháp, nhưng bỏ hàng ngũ kháng chiến về làm tay sai cho Pháp, muốn bắt sống ông để dâng quan thầy. Và sau khi bị bắn gãy xương sống, ông rút gươm tự sát, chứ không chịu để cho bắt sống. Ông hi sinh anh dũng tại trận. Khi đó ông 44 tuổi.

Sau khi ông hi sinh, vợ thứ của ông là bà Trần Thị Sanh đem ông về chôn lập lăng mộ và đền thờ ông tại Gò Công. Năm 1989 khu lăng mộ và đền thờ Trương Định được Bộ Văn hoá - Thông tin Việt Nam (nay là Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Cảm về cái chết của ông, Nguyễn Đình Chiểu đã làm 12 bài thơ và một bài văn tế khóc người anh hùng “đám lá tối trời” trong đó có bài:
Trong Nam tên họ nổi như cồn,
Mấy trận Gò Công nức tiếng đồn.
Dấu đạn hỡi rêm tàu bạch quỉ,
Hơi gươm thêm rạng vẻ huỳnh môn.
Ngọn cờ ứng nghĩa trời chưa bẻ,
Quả ấn “Bình Tây” đất vội chôn.
Nỡ khiến anh hùng rơi giọt lụy,
Lâm dâm ba chữ điếu linh hồn”.

Lúc khởi nghĩa, ông có bản tuyên ngôn công bố cùng quốc dân. Trong đó có đoạn:
“Tổng Tư lệnh nghĩa quân dũng cảm, Bình Tây Đại Nguyên soái, Thống tướng Trương Định và Bình Tây Phó súy cùng chư tướng chỉ huy.

Tuyên cáo với quan lại tỉnh Vĩnh Long:
“Từ năm thứ 12 triều vua Tự Đức (1858), bọn man di Tây phương đã xâm nhập xứ này: chúng tiếp tục gây hấn và lần lượt chiếm cứ ba tỉnh Gia Định, Định Tường, và Biên Hòa. Dân ba tỉnh này đã nếm trải mọi tai ương; lời than trách của họ vô hiệu và cảnh huống của họ chẳng hề được cải thiện vì họ luôn luôn bại trận.

“Sau đó một hòa ước đã được kí kết với Nguyễn triều và hòa ước này chỉ gây thêm lòng phẫn nộ và niềm thất vọng của nhân dân ba tỉnh...

“Dân ba tỉnh thường tâm sự với nhau rằng: Nếu giặc muốn ta phải chuộc lại ba tỉnh thì cứ việc cho biết là đòi bao nhiêu ngàn bạc rồi ta sẽ trả. Nhược bằng ba tỉnh ấy nhất quyết phải tách lìa khỏi vương quốc thì như lời dân chúng đã nói: “Chúng ta chết, chớ không chịu làm tôi tớ cho giặc”. (...) thì chúng tôi sẽ chống lại lệnh chính phủ và chắc chắn chẳng còn hòa giải hoặc hưu chiến giữa quí vị và chúng tôi; trong trường hợp này, quí vị chớ lấy làm ngạc nhiên về các biến cố sẽ xảy ra.
Nhằm mục đích ấy, chúng tôi gởi đến quí vị bản tuyên ngôn này”.
Năm thứ 15 triều vua Tự Đức, ngày 28 tháng 11 (17-1-1863).
Bình Tây Đại Nguyên soái cùng Bình Tây Phó soái đồng ấn kí.

Trương Định là hình ảnh tiêu biểu của nhân dân Gò Công, của nhân dân Nam Bộ bất khuất kiên quyết chống giặc Pháp xâm lược nửa sau thế kỷ thứ 19.

Sống làm tướng khiến quân thù bạc vía kinh hồn, thác thành thần phù hộ cho công cuộc kháng chiến diệt giặc, giữ nước của dân tộc.

Sau khi Trương Định tử trận, nghĩa quân đã phân tán, tiếp tục cuộc kháng chiến trong nhiều năm sau. Khắp lục tỉnh Nam Kỳ thời ấy đã lưu luyến cho đến nay.

Nhân dân Nam Bộ vẫn thờ ông hàng đầu trong bàn thờ “Trăm quân đằng cựu” bàn thờ của những vị anh hùng có công giữ nước. Khu di tích gồm lăng mộ và tượng đài Anh hùng dân tộc Trương Định toạ lạc trong nội ô thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang.
 
Một số hình ảnh tư liệu:
Cuộc khởi nghĩa của Trương Định . Trương Định được suy tôn ' Bình Tây Đại nguyên soái'
Cuộc khởi nghĩa của Trương Định . Trương Định được suy tôn " Bình Tây Đại nguyên soái"
Lăng thờ nhà yêu nước Trương Công Định, lăng ông được xây cất bằng chất liệu đặc biệt
Lăng thờ nhà yêu nước Trương Công Định, lăng ông được xây cất bằng chất liệu đặc biệt

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 CHÚNG TÔI TRÊN GOOGLE+

 THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP

Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site

Đăng nhập thông qua Facebook

 TIN TỪ DIỄN ĐÀN

  Cung cấp mẫu bàn thờ gia tiên đẹp hiện đại cho gia đình

  • Bởi: sonle3010
  • 01/03/2017
  • Đã xem: 5
Thờ cúng tổ tiên, thần phật là phong tục tập quán lâu đời, và là nét đẹp văn hóa trong đời sống tâm linh của dân tộc ta mà không nơi nào có được, thờ cúng tổ tiên thể hiện truyền thống quý báu uống...

  Tìm nguồn gốc họ trương bá

  • Bởi: 1234567
  • 29/08/2016
  • Đã xem: 364
Mọi người cho hỏi Nguồn gốc họ Trương bá ở đâu a. Cụ tổ họ trương bá ở đâu a. BS Trương bá Quân Dt 0904051567 DÒNG HỌ TRƯƠNG BÁ (LÀNG THỊNH MỸ, XÃ THỌ DIÊN, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA) (BS.CKII....

 THỐNG KÊ TRUY CẬP

  • Đang truy cập37
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm36
  • Hôm nay3,908
  • Tháng hiện tại167,077
  • Tổng lượt truy cập6,361,917
Quảng cáo Google
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây