Trương Phúc Phấn - vị tướng kiên cường trên chiến lũy Trường Dục

Thứ năm - 14/05/2015 05:04
Từ vị thủy tổ Trương Quý công quê Thanh Hóa vào khai khẩn vùng đất Trường Dục địa linh - dư khí Thần Đinh - đã sinh ra các thế hệ hậu duệ xứng tầm nhân kiệt. Hai danh tướng, hai cha con Trương Phúc Phấn, Trương Phúc Hùng đã góp phần làm rạng danh Trường Dục, một vùng đất địa linh nhân kiệt.
Sơ đồ Lũy Trường Dục - Nguồn wikipedia
Sơ đồ Lũy Trường Dục - Nguồn wikipedia
Trương Phúc Phấn tiên tổ người Thanh Hóa vào nhập tịch ở huyện Khang Lộc, phủ Tân Bình. Vị thủy tổ họ Trương là Trương Quý công cùng hai vị thủy tổ họ Lê, họ Hoàng là Lê Quý công, Hoàng Quý công cùng nhập tịch và khai khẩn làng Trường Dục. Đến triều Nguyễn, Khang Lộc chia thành Phong Lộc, Phong Đăng, Trường Dục thuộc Phong Lộc, phủ Quảng Bình, sau là phủ Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.

Ba vị thủy tổ của ba họ Trương, Lê, Hoàng tên là gì? Do thất lạc gia phả từ lâu đời nên dân làng không ai biết tên. Phần mộ ba vị đều gọi là mộ Trương Quý công, Lê Quý công, Hoàng Quý công; được các thế hệ dân làng vun đắp, thờ cúng theo nghi lễ tảo mộ làng cúng tại ba miếu thờ Thành hoàng làng. Các vị vào từ bao giờ chưa xác định được, nhưng làng Trường Dục năm 1555, sách “Ô châu cận lục” đã ghi tên làng và còn nói rõ: “Gái làng Trường Dục theo nghề khung cửi”. Trong vùng các họ Trương, Lê, Nguyễn ở Cổ Hiền có căn cứ xác định vào năm 1470 vì gia phả ghi “tòng Lê nhi lai” (theo vua Lê Thánh Tông mà vào). Dự đoán ba họ Trương, Lê, Hoàng ở Trường Dục cũng vào thời kỳ đó về trước.

Vị tướng Trương Phúc Phấn là hậu duệ Trương Quý công thủy tổ họ Trương làng Trường Dục. Trương Phúc Phấn sinh ra lớn lên ở Trường Dục. Ông sinh năm nào chưa xác định được, nhưng năm 1640, năm có sự kiện chúa Nguyễn Phúc Lan theo mưu kế của Nguyễn Hữu Dật đã ly gián làm cho chúa Trịnh giết Hiền Tuấn công Nguyễn Khắc Loát, người được chúa Trịnh ban họ cải tên là Trịnh Bách thì Trương Phúc Phấn đã được chúa Nguyễn trước đó phong chức Cai cơ tước Phấn Vũ hầu, sau thăng Trấn thủ dinh Bố Chính, đã tham gia vào sự kiện ly gián ngoạn mục trên.

Lũy Trường Dục ở làng quê ông là tuyến phòng thủ thủy bộ ở ngả ba sông, tả Kiến Giang, hữu Long Đại - Thạch Giang hợp lưu tại ngả ba Đuồi Diện - Trần Xá xuôi về Nhật Lệ. Là chiến lũy, nơi đây trải 42 năm từ 1630 đến 1672 với 5 trận chiến 1633, 1648, 1660, 1662, 1672; đặc biệt là trận 1648, nơi đây là lũy “Phấn cố trì” (lũy Trương Phúc Phấn cố giữ), bên kia là địa huyệt đầm lầy Võ Xá. Ở đầm lầy Võ Xá, trong trận 1648, chúa Nguyễn sai Thuận Nghĩa hầu Nguyễn Hữu Tiến dùng 100 thớt voi đực phản công quân Trịnh thắng lợi, làm quân Trịnh từ thế thượng phong liền bị thất bại sau một đêm bị quân Nguyễn dồn vào đầm lầy Võ Xá. Trận đánh ấy, địa danh ấy trở nên nổi tiếng trong chiến tranh giữa hai tập đoàn phong kiến Trịnh - Nguyễn. Người đời sau có câu: “Nhất sợ ma lũy Thầy, nhì sợ đầm lầy Võ Xá”.

Nhớ lại trận kịch chiến trên lũy Trường Dục năm 1648, hai vị tướng, hai cha con là Trương Phúc Phấn và Trương Phúc Hùng đã dũng cảm kiên cường trụ giữ thành lũy không cho quân Trịnh chọc thủng phòng tuyến, bảo đảm cho thắng lợi của trận chiến. Bởi vậy, dân gian gọi là lũy Phấn cố trì (lũy Trương Phúc Phấn cố giữ).

“Quảng Bình địa dư ca” của Trần Kinh có câu:

“Phúc Phấn là tướng hùng phi,
Đánh quân Trịnh tặc vậy thì hiển danh”

Sách “Đại Nam nhất thống chí” (Quốc sử quán triều Nguyễn, Nxb Thuận Hóa, Huế, 2006), Tập 2, trang 81 chép: “Trương Phúc Phấn: tiên tổ là người Thanh Hóa sau theo vào Nam, nhập tịch huyện Phong Lộc. Phấn là người có võ lược, trước làm Cai cơ, sau thăng Trấn thủ dinh Bố Chính, gặp lúc phản tướng là Nguyễn Khắc Loát quấy rối ở châu Nam Bố Chính, Phấn cùng Nguyễn Cửu Kiều đánh đuổi chiếm lấy hết đất Bắc Bố Chính, vừa lúc quân Trịnh xâm lấn, Phấn giữ lũy Trường Dục, quân Trịnh đánh hăng, các quân sợ hãi bỏ chạy mười phần mất bảy tám phần; Phấn thúc trống phất cờ một mình đem quân bộ thuộc đánh dữ, giặc phải lui, lũy chỗ nào bị sạt thì Phấn thúc quân bồi đắp. Giặc ở xa bắn đạn rơi xuống như mưa, Phấn vẫn dương lọng ngồi yên không hề giao động, bên địch cho là thần, gọi là Phấn cố trì. Con là Hùng, dũng cảm đánh giỏi, đánh đâu được đấy, người Đàng Ngoài sợ hãi, gọi là Hùng sắt”.

Trương Phúc Phấn qua đời năm nào hiện chưa truy cứu được. Mộ ông táng ở Thừa Thiên. Ông được truy phong Chưởng cơ Phấn Quận công. Con trai ông là Hùng Lộc hầu Trương Phúc Hùng, một danh tướng trên chiến lũy Trường Dục có biệt danh “Hùng sắt”; là vị chỉ huy quân Nguyễn năm 1653 đi đánh Chiêm Thành, mở rộng bờ cõi, lập hai phủ Thái Khang và Diên Ninh và lập dinh Trấn Biên. Vùng đất ấy nay là tỉnh Khánh Hòa.

 
NNC. TRẦN VĂN CHƯỜNG 
Cán bộ hưu trí tại Quảng Bình
Đề nghị ghi rõ nguồn "Cộng đồng Họ Trương Việt Nam - http://hotruong.net" khi sử dụng lại các thông tin có bản quyền riêng của trang web này. Đề nghị bảo lưu các bản quyền được sử dụng trên Trang Cộng đồng Họ Trương Việt Nam khi quý vị sử dụng lại.
Trân trọng cảm ơn!

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site

THỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập40
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm37
  • Hôm nay6,492
  • Tháng hiện tại82,353
  • Tổng lượt truy cập6,661,211

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây