Truyện về bộ chiêng quý của dòng họ Trương

Thứ sáu - 23/01/2015 02:27
Bộ chiêng, bảo vật gắn liền với lịch sử của dòng tộc, ông Trương Xuân Tý (Nghệ An) đang giữ, có âm vang khác lạ, độc đáo, lôi cuốn lòng người và là một trong những giá trị vật thể quý của nền văn hoá cồng chiêng.

Huyền thoại về bộ chiêng quý

Ông Trương Xuân Tý hiện là tộc trưởng dòng họ Trương, làng Yên Trung, xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Đàn, vùng núi Tây Bắc Nghệ An.

Tương truyền, Gia tộc họ Trương xưa ở làng Sẩm, một làng quê thuộc khu vực phía Tây Bắc Nghĩa Đàn (giáp tỉnh Thanh Hoá) là dòng họ lớn, có tiếng trong vùng. Ông Tổ của dòng họ này đã dựng Đình Sẩm làm nơi thờ tự. Theo luật tục, mỗi năm dòng họ làm lễ tế Tổ vào ngày rằm tháng ba âm lịch. Đây là dịp con cháu trong dòng họ sắm sửa hương hoa quả vật dâng lên tiên tổ, hướng về nguồn cội của mình và trong ngày tế tổ, bộ chiêng quý được mang ra đánh để mời linh hồn người quá cố cùng về tụ họp…

 

Bộ chiêng đã có mấy trăm năm không ai biết, nhưng đến ông Tý là đời thứ 9 theo phả hệ. Con cháu dòng họ Trương từ trẻ đến già không ai là không biết đánh chiêng. Bộ chiêng gồm bốn chiếc, được đúc với kỹ thuật điêu luyện, trên mặt không có dấu búa dạt, màu đồng đã lên nước vàng bóng.


Chiếc chiêng cái có đường kính 46 cm, trọng lượng 3,5 kg. Chiếc chiêng hai có đường kính 44 cm, trọng lượng 3,7 kg. Chiêng ba có đường kính 41 cm, trọng lượng 2,6 kg. Chiêng tư có đường kính 36 cm, trọng lượng 1,4 kg. Bộ chiêng bốn chiếc này nhìn vẻ bề ngoài không có gì đặc biệt so với những bộ chiêng khác của đồng bào dân tộc Thổ nhưng khi đánh lên, âm thanh của nó có âm vang khác lạ, độc đáo, lôi cuốn lòng người… Đặc biệt, chiếc chiêng hai (chiếc thiêng trong bộ chiêng), được đúc dày hơn ba chiếc còn lại, chỉ cần xoa nhẹ vào núm chiêng thì nghe có tiếng phát ra u…u như gió thổi, khi đánh có âm thanh vang như tiếng đồng.

 

Theo ông Tý cho biết, bộ chiêng này theo lời nguyền của dòng họ chỉ được dùng trong dịp tế Tổ, cưới xin trong nội tộc, dứt khoát không được sử dụng trong chuyện ma chay, và tuyệt đối không được đem ra khỏi phạm vi dòng tộc. Đến đời thứ tư thì lời nguyền được phá lệ, mỗi khi trong vùng có việc tang thì chiếc chiêng thứ tư được đem ra sử dụng với điều kiện: người hỏi mượn đến trình bày lý do, tộc trưởng (người giữ chiêng) bày lễ vật: cau, trầu, rượu, thắp hương, khất âm dương, nếu được sự cho phép của tiên tổ thì được mượn chiêng về. Đã có những người đến mượn chiêng nhưng gieo tiền âm dương đến lần thứ ba cũng không được đành phải chấp nhận tay không ra về.

 

Vốn quý của cha ông

Sau hàng trăm năm im lìm trong phạm vi nội tộc, người trong vùng chỉ biết đến bộ chiêng qua những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền trong dân gian. Năm 2005, bộ chiêng quý lần đầu tiên tham gia lễ hội làng Vạc. Đây là lễ hội lớn của đồng bào các dân tộc Nghĩa Đàn tổ chức vào các ngày 7, 8, 9 tháng hai âm lịch với hàng loạt các hoạt động văn hoá, văn nghệ đặc sắc. Trong đó, độc đáo nhất là liên hoan cồng chiêng các dân tộc thiểu số. Trước đêm diễn ra lễ hội, cán bộ văn hoá địa phương đã đến tận nhà thuyết phục ông Tý dứt bỏ lời nguyền của dòng họ, đem bộ chiêng quý tham gia lễ hội để mọi người được chiêm ngưỡng, thưởng thức giá trị văn hoá của bộ chiêng cổ 9 đời của dòng họ. Nhận thấy đây là dịp để bộ chiêng quý “ra mắt” du khách gần xa, nhằm tôn vinh giá trị dòng họ, bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc, ông Tý bàn với anh em trong dòng tộc, làm lễ xin ý kiến tổ tiên. Thật kỳ lạ, ba lần khất âm dương đều được chấp thuận và hương thắp trên bàn thờ tự nhiên cháy sáng. Mọi người cho rằng, tổ tiên ủng hộ việc làm của họ.

Từ lễ hội năm đó, bộ chiêng quý của dòng họ Trương được đem ra tham dự nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật và được nhiều người biết đến. Nhiều người hỏi mua với số tiền mà đời ông Tý không bao giờ dám mơ tới nhưng ông nhất quyết không bán vì ông bảo: “Đó là vật gia bảo tổ tiên để lại. Giá trị của nó không thể tính bằng của cải, vật chất bởi đó là linh hồn của một dòng họ…”.

 

Bộ chiêng đang được cất giữ cẩn thận trong tủ thờ, thỉnh thoảng ông Tý lại đem ra lau chùi với cả sự tỉ mẩn, trân trọng. Vào dịp lễ hội, Tết Độc lập, rằm Trung thu, Tết Nguyên đán… hoặc nhà nào trong vùng có cưới xin, làm lễ mừng lúa mới, lễ cầu may… bộ chiêng quý được đem ra góp vui, tham gia cùng các tiết mục văn nghệ của bà con trong vùng…

 

Bộ chiêng quý 9 đời của dòng họ Trương với âm vang “Bồng… bồng.. bi… bi…” quyện cùng khúc hát giao duyên “đu đu - điềng điềng” của người dân tộc Thổ mỗi dịp Tết đến Xuân về đã góp phần không nhỏ trong việc bảo tồn giá trị văn hoá cồng chiêng của đồng bào các dân tộc thiểu số vùng Tây bắc Nghệ An.

Theo TTXVN


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 CHÚNG TÔI TRÊN GOOGLE+

 THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP

Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site

Đăng nhập thông qua Facebook

 TIN TỪ DIỄN ĐÀN

  Cung cấp mẫu bàn thờ gia tiên đẹp hiện đại cho gia đình

  • Bởi: sonle3010
  • 01/03/2017
  • Đã xem: 5
Thờ cúng tổ tiên, thần phật là phong tục tập quán lâu đời, và là nét đẹp văn hóa trong đời sống tâm linh của dân tộc ta mà không nơi nào có được, thờ cúng tổ tiên thể hiện truyền thống quý báu uống...

  Tìm nguồn gốc họ trương bá

  • Bởi: 1234567
  • 29/08/2016
  • Đã xem: 364
Mọi người cho hỏi Nguồn gốc họ Trương bá ở đâu a. Cụ tổ họ trương bá ở đâu a. BS Trương bá Quân Dt 0904051567 DÒNG HỌ TRƯƠNG BÁ (LÀNG THỊNH MỸ, XÃ THỌ DIÊN, HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA) (BS.CKII....

 THỐNG KÊ TRUY CẬP

  • Đang truy cập51
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm50
  • Hôm nay5,569
  • Tháng hiện tại152,917
  • Tổng lượt truy cập6,347,757
Quảng cáo Google
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây