Một ấn phẩm quý về danh nhân văn hoá họ Trương ở Việt Nam

Thứ tư - 08/04/2015 00:36
Cuốn sách “Tế tửu Quốc tử giám Trương Công Giai và truyền thống khoa bảng họ Trương Việt Nam” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Trung tâm HĐVHKH Văn Miếu Quốc Tử giám cùng những người thực sự vì sự gắn kết của những người họ Trương Việt Nam cộng tác vừa hoàn tất việc xuất bản và in ấn.
Trang bìa cuốn sách - Ảnh TQB
Trang bìa cuốn sách - Ảnh TQB
Sách dày 428 tr, khổ 20,5x 14,5 gồm các bài viết về Tế tửu Trương Công Giai và các danh nhân họ Trương ở Việt Nam, đặc biệt là các bài minh văn có người họ Trương trong danh sách những người đỗ tại các khoa thi trên các bia tại Văn Miếu Quốc tử giám Hà Nội như Trương Đức Quang (bia TS khoa thi năm 1502), Trương Quang Tiền (bia TS khoa thi năm 1640), Trương Hữu Hiệu (bia TS khoa thi năm 1676 ), Trương Công Giai (bia TS khoa thi năm 1685), Trương Công Trạch (bia TS khoa thi năm 1670 ), Trương Hữu Thiệu (bia TS khoa thi năm 1700), Trương Thì (bia TS khoa thi năm 1721), Trương Nguyễn Điều (bia TS khoa thi năm 1733), TRương Đình Tuyên (bia TS khoa thi năm 1739), Trương Đăng Quỹ (bia TS khoa thi năm 1766). Dưới đây chúng tôi xin đăng toàn văn Lời giới thiệu của cuốn sách này:

Cùng bạn đọc
Trong số các di tích lịch sử của Hà Nội, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một di tích gắn liền với sự thành lập của kinh đô Thăng Long từ triều Lý, đã có lịch sử gần nghìn năm, với quy mô khang trang bề thế nhất, tiêu biểu nhất cho Hà Nội và cũng là nơi được coi là biểu tượng cho văn hóa, lịch sử Việt Nam.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là quần thể di tích đa dạng và phong phú. Là tổ hợp gồm hai di tích chính: Văn Miếu thờ Khổng Tử, các bậc hiền triết của Nho giáo và Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An, người thầy tiêu biểu đạo cao, đức trọng của nền giáo dục Việt Nam; và Quốc Tử Giám, trường quốc học cao cấp đầu tiên của Việt Nam, với hơn 700 năm hoạt động đã đào tạo hàng nghìn nhân tài cho đất nước.

Từ năm 1070, đời vua Lý Thánh Tông cho khởi dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám để tôn thờ và bồi dưỡng Nho học.. Năm 1076, Lý Nhân Tông cho lập trường Quốc Tử Giám, có thể coi đây là trường đại học đầu tiên ở Việt Nam. Ban đầu, trường chỉ dành riêng cho con vua và con các bậc đại quyền quý (nên gọi tên là Quốc Tử). Năm 1156, Lý Anh Tông cho sửa lại Văn Miếu và chỉ thờ Khổng Tử.Từ năm 1253, vua Trần Thái Tông cho mở rộng Quốc Tử Giám và thu nhận cả con cái các nhà thường dân có sức học xuất sắc.Đời Trần Minh Tông, Chu Văn An được cử làm quan Quốc Tử Giám Tư nghiệp (hiệu trưởng) và thầy dạy trực tiếp của các hoàng tử. Năm 1370 ông mất, được vua Trần Nghệ Tông cho thờ ở Văn Miếu bên cạnh KhổngTử. Sang thời Hậu Lê, Nho giáo rất thịnh hành. Vào năm 1484, Lê Thánh Tông cho dựng bia tiến sĩ của những người thi đỗ tiến sĩ từ khóa thi 1442 trở đi. Năm 1762, Lê Hiển Tông cho sửa lại là Quốc Tử Giám - cơ sở đào tạo và giáo dục cao cấp của triều đình. Năm 1785 đổi thành nhà Thái học.

Xưa kia Văn Miếu - Quốc tử Giám là chốn “Cửa Khổng, sân Trình”, là thánh đưòng của Nho Học,là nơi đào tạo và biểu dương nhân tài của đất nước.Ngày nay,Văn Miếu - Quốc Tử Giám là khu di tích lịch sử mang ý nghĩa biểu trưng cho tiến trình văn hoá Việt Nam, là một bằng chứng của sự đóng góp của Việt Nam vào nền văn minh Nho giáo của khu vực, là thánh đường của văn học, nơi tôn vinh nhân tài của đất nước.

Từ nhiều năm nay, khu di tích Văn Miếu - Quốc tử Giám đã và đang được chọn là nơi tổ chức các hình thức lưu danh và tôn vinh các danh nhân văn hoá Việt Nam thời cận, hiện đại tổ chức các buổi hội thảo khoa học, kỷ niệm danh nhân văn hoá, trao tặng học hành, học vị và những danh hiệu cao quý của nhà nước cho các nhà khoa học để tiếp nối truyền thống hiếu học và trọng dụng nhân tài của dân tộc.

Ngày 15/7/2014, được sự đồng ý của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Trung tâm hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu- Quốc Tử Giám đã tổ chức Hội thảo khoa học về Tế tửu Quốc Tử Giám Trương Công Giai và truyền thống khoa bảng họ Trương ở Việt Nam. Tham dự, có hơn 100 đại biểu đại diện của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Viện Sử học, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Trung tâm HĐVHKH VĂn Miếu Quốc Tử Giám, các đại diện Hội Sử học, Hội Văn hóa Nghệ thuật, Hội Di sản văn hóa, các cơ quan nghiên cứu và quản lý di sản văn hóa của các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Dương, Hà Nam, Ninh Bình, Bắc Ninh, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi…..đại diện các gia tộc họ Trương và Hội đồng họ Trương một số tỉnh, thành phố.

Trương Công (sau đổi tên là Trương Công Giai) sinh năm 1665 tại sở Thiên Kiện, huyện Thanh Liêm nay thuộc xã Thanh Tâm huyện Thanh Liêm tỉnh Hà Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống đạo đức, lại được sự chăm sóc giáo dục chu đáo, nghiêm khắc của phụ mẫu, Trương Công Giai vốn nổi tiếng “được gọi là thần đồng

Trương Công Giai đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Ất Sửu niên hiệu Chính Hòa năm thứ 6 (1685) đời vua Lê Hy Tông khi mới 20 tuổi. Ông đứng đầu trong danh sách 11 người đỗ Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân. Ông cũng là một trong số rất ít người trẻ ở độ tuổi 20, đạt danh hiệu Tiến sĩ trong lịch sử khoa cử phong kiến Việt Nam tính từ năm 1075 đến 1919.
Nhờ vào tài năng, phẩm hạnh và những đóng góp của Trương Công Giai đối với triều đình và đất nước, ông đã được phong chức Thượng thư Bộ Công rồi Thượng thư Bộ Hình, hàm Lỵ Quận công. Có thể nói đây là đỉnh cao sự nghiệp chính trị của Trương Công Giai.

- Trương Công Giai có 43 năm ở trong quan trường và có tới một nửa thời gian đó ông giữ các trọng trách của triều đình. Ông đã nhận thức được vị trí quan trọng của người làm quan trong xã hội và ông đã nêu cao quan điểm cùng cách hành xử của mình về người làm quan đối với triều đình, với xã hội và với dân chúng.

Thời gian giữ chức Quốc Tử Giám Tế tửu của Trương Công Giai đã được xác định, chí ít từ năm 1721 và ông có 3 năm giữ cương vị này.

Trong suốt quá trình làm quan, Trương Công Giai luôn luôn nêu cao quan điểm: làm quan để giúp vua, giúp đời. Quan điểm sống và làm quan xuyên suốt trong cuộc đời ông thể hiện trong bức đại tự thờ 4 chữ: Quan Tiết Bất Đáo (có nghĩa là Quan thanh liêm và có khí tiết không nhận lễ vật gian phi.

Trương Công Giai xứng đáng là vị quan Tế tửu có nhiều đóng góp cho Quốc Tử Giám, cho nền khoa cử giáo dục Việt Nam trong giai đoạn Lê - Trịnh cuối XVII đầu XVIII, xứng đáng là một vị quan, một người thầy cho thế hệ sau phấn đấu học tập, là một nhà khoa bảng tiểu biểu của họ Trương Việt Nam.

Tuy họ Trương không phải là dòng họ đông người như các họ Lý, Trần, Lê, Phạm, Nguyễn nhưng là một trong những tộc họ đã định cư lâu đời ở Việt Nam, có thể từ những ngày đầu lập nước. Cùng với các tộc họ khác, họ Trương đã đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, kiến lập nên những truyền thống văn hóa quý báu của dân tộc, trong đó có truyền thống hiếu học, khoa bảng.

Qua thống kê bước đầu, họ Trương đã đóng góp cho đất nước trên 22 vị Đại khoa, nhà khoa bảng dưới các triều đại quân chủ Trần, Lê, Mạc, Nguyễn. Tuy số lượng không nhiều nhưng các vị Đại khoa họ Trương đạt được hầu hết các học vị khoa bảng từ Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa đến Phó bảng, Hương cống, Cử nhân… Nhiều vị Đại khoa đã nắm giữ những cương vị quan trọng nhất trong triều đình như Tể tướng, Thượng thư, có nhiều vị là những danh nhân văn hóa, nhà sử học, nhà thơ, nhà chính trị, ngoại giao… để lại cho dân tộc nhiều công trình văn hóa tiêu biểu.

Một số tham luận tại hội thảo này tập trung phân tích về thân thế và sự nghiệp của các danh nhân người họ Trương như Trương Hán Siêu ( Ninh Bình), Trương Đức Quang ( Thanh Hóa), Trương Quang Trạch, Trương Quốc Dụng ( Hà Tĩnh), Trương Công Hy ( Quảng Nam), Trương Đăng Quế ( Quảng Ngãi), Trương Đăng Quỹ ( Thái Bình) , Trương Minh Giảng, Trương Vĩnh Ký…. Đồng thời, điểm lại công trạng của các danh nhân họ Trương trong lịch sử dựng nước và giữ nước, đặc biệt là trong sự nghiệp cách mạng và kháng chiến cùng những đóng góp không thể phủ nhận trong các lĩnh vực khoa học công nghệ thời hiện đại.

Cuốn sách này là tập hợp tất cả các báo cáo, các tham luận tại cuộc Hội thảo nói trên đã được Ban Tổ chức biên tập, hiệu đính. Nhân dịp này, chúng tôi xin bày tỏ sự cảm ơn chân thành đến lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, lãnh đạo và cán bộ chuyên môn của Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu –Quốc Tử giám đã ủng hộ và tạo điều kiện cho việc tổ chức hội thảo, xuất bản kỷ yếu về Tế tửu Trương Công Giai và truyền thống khoa bảng họ Trương Việt Nam. Đây là những đóng góp thiết thực cho sự nghiệp nghiên cứu bảo vệ và phát huy những giá trị đặc sắc của kho tàng di sản văn hóa dân tộc nói chung và di sản văn hóa dòng họ Trương ở Việt Nam nói riêng. Đồng thời, góp phần khẳng định những chân giá trị của Văn Miếu- Quốc tử giám- Khu di tích quốc gia đặc biệt với hệ thống bia Tiến sỹ đã được UNESCO vinh danh là Di sản ký ức của nhân loại.
Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc.

Cảm ơn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Trung tâm HĐVHKH Văn Miếu Quốc Tử giám cùng những người thực sự vì sự gắn kết của những người họ Trương Việt Nam đã cộng tác cho sự ra đời của cuốn sách này.


PGS.TS. Trương Quốc Bình.
Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia
Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Họ Trương Việt Nam
Đề nghị ghi rõ nguồn "Cộng đồng Họ Trương Việt Nam - http://hotruong.net" khi sử dụng lại các thông tin có bản quyền riêng của trang web này. Đề nghị bảo lưu các bản quyền được sử dụng trên Trang Cộng đồng Họ Trương Việt Nam khi quý vị sử dụng lại.
Trân trọng cảm ơn!

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site

THỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập27
  • Hôm nay3,780
  • Tháng hiện tại150,200
  • Tổng lượt truy cập6,970,053

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây