Các vị Thành hoàng làng được thờ tại làng Dư Xá, Hoành Bồ, Quảng Ninh

Chủ nhật - 27/03/2016 16:48
Vào tiết thu xưa, hằng năm dân làng Dư Xá (còn gọi Từa Xá) huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh làm lễ tế Thành hoàng tại Đình làng. Theo văn tế và sắc phong còn lưu giữ, những Thành hoàng mà dân làng Dư Xá thờ phụng gồm các vị: 1.Công chúa Ngọc Hoa; 2.Trạng nguyên họ Trương; 3.Tiến sĩ Vũ Phi Hổ; 4.Cao Sơn - Quý Minh, hai vị ở đời Hùng Vương thứ 18.
Đền thờ Tiến sỹ Vũ Phi Hổ tại Hoành Bồ, Quảng Ninh - Ảnh minh họa
Đền thờ Tiến sỹ Vũ Phi Hổ tại Hoành Bồ, Quảng Ninh - Ảnh minh họa
1. Công chúa Ngọc Hoa: Con gái Vua Hùng, sau khi vua cha tuyển chọn rể, Sơn Tinh đã thắng Thuỷ Tinh. Sơn Tinh được kết duyên cùng Ngọc Hoa Công chúa.

Một truyền thuyết khác nói Ngọc Hoa tên thật là Ngọc Tường theo cha đánh giặc thời  Lý Thường Kiệt. Nhờ thân hình bé nhỏ, cải trang làm người bán trầu cau, lọt qua phòng tuyến Chiêm Thành, Ngọc Tường thu thập tin tức, giúp quân Đại Việt chiến thắng, thu hồi ba Châu. Người con gái 9 tuổi Ngọc Tường được Vua Lý phong là Ngọc Hoa Công chúa. Về sau, từ giã cõi trần nàng về nơi thượng giới.

2. Trạng nguyên họ Trương: Theo sách Các vị Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa qua các triều đại phong kiến, đây là Trạng nguyên Trương Xán. Ông người xã Hoành Bồ, huyện Hoành Sơn, nay thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, năm 29 tuổi đỗ Trạng nguyên, khoa thi Thái học sinh, niên hiệu Nguyên Phong 6 (1256) đời Trần Thái Tông. (Theo quy định, ai đỗ Trạng nguyên thuộc 4 trấn gần Kinh đô thì gọi Kinh Trạng nguyên, quê từ Thanh Hóa trở vào thì gọi Trại Trạng nguyên).

Sau hai năm đỗ Trạng nguyên, năm 1258, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ nhất bắt đầu, quân dân Đại Việt đã dùng chiến tranh du kích, phản công địch ở Đông Bộ Đầu thắng lợi, quân Nguyên phải rút chạy về nước, đất nước ta giữ vững nền độc lập.

Tại sao Cụ Trương Xán lại là Thành hoàng làng Từa Xá. Có thể, trước nạn ngoại xâm, Cụ đã được triều đình phái làm quan ngoài biên ải. Ắt hẳn, Cụ có công lao với Từa Xá mới được dân làng ghi nhận, phong thờ làm Thành hoàng. Và thật thú vị, Trạng nguyên Trương Xán quê ở xã Hoành Bồ, tỉnh Quảng Bình. Vậy tên huyện Hoành Bồ nay thuộc tỉnh Quảng Ninh có tự bao giờ, sao lại có sự trùng hợp tên xã, tên huyện? Có thể để ghi nhớ quê gốc, phải chăng Trạng nguyên Trương Xán với cương vị quan chức của mình đã lấy tên xã nơi chôn rau cắt rốn đặt tên Hoành Bồ cho địa phương đến thi hành công vụ hoặc lập nghiệp mới. Xin dành điều này cho các nhà địa chí!

3. Tiến sĩ Vũ Phi Hổ, sinh ra trên đất Dư Xá, huyện Hoành Bồ. Ông thi đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ năm 1511, niên hiệu Hồng Thuận, đời vua Lê Tương Dực.

Từ một vùng quê nghèo, nhà nghèo, ông đã dùi mài kinh sử, đạt đến đỉnh cao học vấn. Ông làm quan Phó Đô ngự sử. Đây là chức vụ giữ phong hóa, pháp độ, như công việc tư pháp ngày nay, một chức rất trọng, với hàm tam phẩm.

Cụ Vũ Phi Hổ ở cương vị Phó Đô ngự sử trong hoàn cảnh Vua trụy lạc, triều đình chém giết lẫn nhau.

Với đức độ, ý chí vươn lên từ làng Dư Xá nghèo khó, Tiến sĩ Vũ Phi Hổ đã góp phần thích đáng giữ kỷ cương đất nước, làm rạng danh quê hương, xứng danh Thành hoàng làng Dư Xá.

4. Cao Sơn - Quý Minh, hai vị ở đời Hùng Vương thứ 18. Hồi ấy, Thục Phán xâm lấn bờ cõi, vua Hùng sai Tản Sơn Viên thánh tuyển quân. Cao Sơn - Quý Minh đã tham gia vào đội ngũ tướng lĩnh của Tản Viên Sơn đi đánh Thục Phán. Năm cánh quân Thục Phán tiến đánh vua Hùng đều bị đánh tan. Khi thắng giặc, hai vị hóa tại núi Ngọc Chúc, được vua phong Thượng đẳng thần. Cao Sơn - Quý Minh được nhiều làng xã thờ cúng.

Một truyền thuyết khác, Cao Sơn - Quý Minh tên húy là Dương Tự Minh, có công đánh quân Tống và dẹp loạn Đỗ Anh Vũ, một hôm ra sông tắm rồi hóa. Nhiều nơi thờ ông làm Thành hoàng.

Như vậy, 4 vị Thành hoàng của làng Từa Xá, xã Lê Lợi, huyện Hoành Bồ (Quảng Ninh) có 2 vị là nhiên thần, 2 vị là nhân thần. Đặc biệt, trong đó vị Thành hoàng người bản địa, công danh sự nghiệp mãi mãi gần gũi với dân làng, với quê hương: Phó đô Ngự sử, Tiến sĩ Vũ Phi Hổ.
 
Theo Võ Văn Liên

Nguồn tin: donghovuvo.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site

THỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập30
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm27
  • Hôm nay4,050
  • Tháng hiện tại150,470
  • Tổng lượt truy cập6,970,323

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây