Tết Nam bộ: Xưa và Nay

Tin tổng hợp
Trả lời
Hình đại diện của người dùng
Trương Quang Thông
Quản lý Nội dung
Quản lý Nội dung
Bài viết: 871
Ngày tham gia: T.Tư Tháng 3 02, 2011 11:49 pm
Họ tên đầy đủ: Trương Quang Thông
Địa chỉ: Phường Thống Nhất- TP Biên Hòa- Đồng Nai
Họ Trương quê gốc ở: Quảng Ngãi
Điện thoại: 0903989432
Yahoo: denro_bium
Đến từ: Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
Liên hệ:

Tết Nam bộ: Xưa và Nay

Gửi bài gửi bởi Trương Quang Thông » T.Hai Tháng 2 11, 2013 12:18 am

Những cơn mưa dần vắng bóng, sáng sớm se se lạnh, nắng vàng hanh hanh, lòng người háo hức: Tết sắp đến rồi! Tết Nguyên đán, ngày lễ tưng bừng, long trọng nhất trong năm của người Việt.

Xưa: Lễ, hội

Xưa - dân Nam bộ dầm mưa dãi nắng ruộng đồng, chài lưới suốt tháng ngày, chỉ có Tết là dịp nghỉ ngơi, hội hè. Lúa gặt đập phơi phóng quây bồ vừa dứt, rằm tháng Chạp nhặt lá mai xong, thiên hạ lao xao chuẩn bị đưa ông Táo về Trời.
tetnambo1.jpg
Chẳng hiểu sao thèo lèo bao giờ cũng phải có. Những thanh kẹo đậu phộng, mè đen, cốm, mứt cứt chim hình chữ nhật xinh xinh trộn chung như báo tiết Xuân sang.

Hai bốn trở đi, nhà nhà lo dọn dẹp, quét vôi, phơi lá chuối, làm kiệu, mứt, củ cải ngâm nước mắm. Đêm hai lăm chợ đêm đã vô mùa. Dưới ánh đèn, từng đống dưa hấu xanh thẳm ngồn ngộn, người bán che rạp quây quầy mứt bí, dừa, khoai lang, hạt sen, me, chà là, hạt dưa...

Hàng đường, đậu, nếp, thịt heo, đồ khô, bao lì xì, vải, quần áo nhộn nhịp. Kẻ bán người mua lao xao, háo hức. Con nít bu kín các xe bong bóng, kẹo kéo, thổi kèn.

Hàng dừa tươi, đu đủ non, sung chùm, quýt, thơm, mãng cầu, xoài cũng bị vây chặt, ai cũng cố lựa cho bằng được trái đẹp trái tươi chưng mâm ngũ quả - “Cầu dừa đủ xoài sung”.

Nhiệm vụ long trọng của đàn ông trai tráng sáng ba mươi là dựng nêu. Trong ranh tre sát nhà, phải chọn cây mập, thẳng, dáng thon từ gốc tới ngọn, cao gần ba sào. Róc tre, đào lỗ thì dễ.

Nhưng chọn hướng cho lá bùa bát quái bay phần phật, sáo trúc, kim khí chấn tà kêu lanh canh phải nhờ các bậc cao niên chỉ bảo. Bày biện bàn thờ, dán liễn thường do người quan trọng nhất nhà đích thân gánh vác.

Trong lúc đó, phái nữ lưu tất bật dao thớt, củi lửa sửa soạn mâm cúng rước ông bà, có nhà đúng ngọ là phải tươm tất tề tụ cả gia đình trước bàn thờ tổ tiên nghi ngút nhang khói.
tetnambo2-1.jpg
Bốn món dứt khoát không thể thiếu trên mâm cơm Tết của người phương Nam là thịt kho nước dừa, canh khổ qua, đầu heo ngâm dấm và dưa giá.

Thịt kho tàu hay thịt đùi heo kho chung nước dừa xiêm “đắt” ở chỗ miếng thịt mềm mại tơi từng sợi, mỡ beo béo, nước mắm dừa trong màu hổ phách.

Khổ qua, được hiểu là “khổ ơi, qua mau”, mang ý nguyện năm mới may mắn, tai qua nạn khỏi. Lỗ tai, mũi heo ngâm dấm giòn giòn, chua chua, cuốn chung bánh tráng và dưa giá chấm nước mắm ớt, ăn hoài không ngán.

Ngày đó, chỉ cần giở khạp dưa giá ra mà thấy giá ỉu xìu là các bà các chị mau mau chắp tay xin trời đất năm mới tai qua nạn khỏi. Dưa giá phải trắng bóc, nhai giòn mới tốt cửa tốt nhà.

Cực mà vui nhất là nấu bánh tét cuối năm. Lá chuối phơi sẵn, cả nhà xúm lại lau lá, tước dây, xào nhân. Từng đòn bánh xanh mướt thắt lạt chặt chịa được sắp vào nồi to tựa cái lu nhỏ, đun củi gộc phừng phừng lửa. Người lớn vừa canh bánh vừa râm ran hàn huyên tâm sự, con nít ngủ gà ngủ gật đợi cúng giao thừa.

Củi tàn, bánh chín cũng là giờ khắc thiêng liêng chuyển giao giữa hai con giáp. Đĩa bánh tét ngút khói, mâm ngũ quả đủ màu sắc rực rỡ, cành mai vàng bung nụ, cặp dưa căng mọng dán chữ đỏ nhũ kim, hộp mứt bát giác, trà gói giấy kiếng đỏ.

Dưới trời đêm đen như mực, gia quyến nghiêm trang thành kính cầm nén hương khấn
vái, mong gia đình an khang thịnh vượng. Cùng lúc, tiếng pháo râm ran, lúc đầu lạch tạch lè tè rồi từng đợt từng đợt rộn ràng khắp trời.

Sáng mùng Một, ngoài đường trước ngõ tĩnh lặng. Cãi cọ, động dao thớt, quét nhà... là những điều cấm kỵ. Không được mở cửa cho tới khi có người xông đất.

Trong nhà thì ngược lại, đám trẻ lăng xăng diện áo mới chờ chúc Tết ông bà cha mẹ để được lì xì, rồi xúm xít ăn bánh tét, dưa món, chơi lô tô, bầu cua cá cọp...

Quý nhân đến xông đất đầu tiên thể hiện niềm may mắn hay xui xẻo cho gia chủ trong suốt năm, vì vậy ít ai ra khỏi nhà sớm mùng Một, trừ khi được mời.

Quá 12 giờ trưa hay nhiều khi tận sáng mùng Hai, người ta mới xuất hành để thăm họ hàng, thân tộc.Mấy ngày Tết, việc cúng kiếng rất được coi trọng, bữa cơm nào cũng cúng tổ tiên xong mới được dùng.

Mùng Ba Tết nhà, gói bánh ít. Tục Tết nhà phải thức dậy trước canh năm, cứ ba đĩa bánh ít, ba dĩa tam sên (tôm khô, thịt luộc, trứng gà), ba đĩa mứt, ba đĩa trái cây.

Chợ búa, tiệm quán tận mùng Bốn lác đác vài gánh rau, lá chuối, gà để người ta mua về làm bữa tiễn ông bà. Ngày này, gà bán rất mắc, vì món gà tiềm không thể thiếu trong mâm cúng.

Mùng Tám cúng sao hay vía trời, đồ cúng gồm cặp dừa tươi, cam, quýt và mứt, kèm ba đĩa nhỏ trà khô; người cúng phải tắm rửa thanh thoát, bày đồ ngoài trời lúc nửa đêm trời đầy sao.

Tết với dân miệt hai mùa mưa nắng gần như ngày hội gia đình, con cháu xa xứ tìm về quê cha đất tổ, cả nhà đoàn tụ.

Vì vậy, hiếm nhà nào đi chơi xa trong các mùng.Đội múa lân rảo từng nhà, ai mời bái gia tiên thì trổ tài nhào lộn, tung hứng, chồng người đớp pháo lì xì.

Hội hè chỉ diễn ra sau mùng Bốn Tết. Nghinh ông, cúng đình diễn ra từ mùng Năm tới rằm, tùy vùng. Trong lễ Nghinh ông rước thần, các cụ già áo dài khăn đóng đi hàng đôi; đám thanh niên cầm lọng, cờ, phướn, gõ phèng la chập chõa, trống thùng thùng theo sau; kế đến là hàng ngũ diễn viên hát bội giả trang vẻ mặt ông thần bà chúa, múa kiếm, đao, côn...

Cúng đình đi liền sau Nghinh ông, đình làng quê năm nào cũng rước đoàn cải lương hay hát bội về để cúng xong diễn tuồng tích Phụng Nghi Đình, Lưu Kim Đính, Chung Vô Diệm...

Nay: Vui, khỏe

Theo dòng thời gian, Tết Nam bộ đã “thay da đổi thịt” tự lúc nào không hay. Đòn bánh tét dần bị bánh chưng vuông vắn xinh xinh chiếm chỗ trên các bàn thờ. Nhan nhản điểm nhận gói bánh chưng nên hiếm nồi bánh tại gia nào còn ùng ục sôi đêm ba mươi.
tetnambo3-1.jpg
Đưa ông Táo bây giờ các chợ miền Nam có thêm bánh xiu nước, “để cho xe ông táo bon bon mau về trời“.

Cứ hai ba tháng Chạp là chợ nào chợ nấy đầy gánh xiu nước, thêm cả bánh ú nước tro. Thèo lèo vắng bóng hụt hơi, chắc tại ngọt quá, con nít lẫn người lớn không ưng.

Muốn xem cây nêu ngày Tết, phải về vùng quê xa lắm. Bôm, nho, lê, quýt Thái, cam Mỹ chói lọi giành chỗ trên mâm ngũ quả xem ra cũng hay, vì đu đủ, xoài, mãng cầu non (không ăn được), sung nhỏ xíu chưng xong là bỏ, thấy xót tiền.

Mâm ngũ quả bây giờ, cúng xong, thức nào cũng dùng được, không ăn thì ép nước, dưỡng da tăng sắc đẹp. Kiệu, dưa món làm sẵn ê hề, âu bớt phần cực nhọc cho các chị, các má.

Nhiều món truyền thống thêm thắt biến tấu khá hay, thậm chí biến dạng đổi lốt. Khổ qua nhồi thịt bằm tôm khô nấm mèo bún tàu, được cá thát lát, tôm bằm vô “xí phần”, lạ iệng, giảm mỡ, tốt cho sức khỏe.

Chả lụa, giò thủ, nem cây lấn lướt thịt heo ngâm dấm. Tuy vậy, mấy ông vẫn khoái lai rai đưa men đầu Xuân cùng đĩa tai heo giòn giòn xôm tụ.

Những cúng kiếng dài dằng dặc biến mất dần cũng là điều tốt, giảm lãng phí cả thì giờ lẫn tiền bạc. Có điều, xem ngọn phải tìm gốc, ông bà mình đặt ra các tục đó đâu nhằm cho tổ tiên xa khuất, mà thật ra là dịp cho con cháu tụ họp thắt chặt tình thâm.

Giờ khắc cúng cũng đâu phải tự nhiên mà có, lờ mờ gà chưa gáy canh năm, nửa đêm tĩnh mịch để tỏ lòng thành tâm, rèn tính siêng năng thức khuya dậy sớm hay lam hay làm. Vì vậy, nhiều nhà vẫn nửa đêm ra hàng hiên, sân thượng cúng Giao thừa, cúng sao.

Tết hiện đại phong phú quần áo, thức ăn, trong siêu thị hay ngay bên đường đều tràn ngập muôn màu muôn sắc. Hội hoa Xuân, trái cây thêm nét mới thay thế chợ hoa xưa.

Vẫn sum họp mâm cơm giao thừa, lì xì, ngũ quả, nhành mai ngây ngất lễ nghi thiêng liêng Tết, màu sắc tân thời với áo vét tông, áo đầm tiện lợi đôi đường (dùng được quanh năm).
tetnambo4.jpg
Sáng mùng Hai, chợ búa, siêu thị tấp nập khai trương, chẳng cần dự trữ thức ăn. Đêm Giao thừa, đồng hồ điểm 12 giờ đúng, tưng bừng lộng lẫy pháo hoa ngập trời đón mừng năm mới. Tết của thời đại phi thuyền, vi tính vẫn là thời điểm để người ta cầu mong hạnh phúc cho mình, cầu chúc an khang cho người...
nguồn:
http://www.baomoi.com/Tet-Nam-bo-Xua-va ... 790367.epi
Bạn không được cấp phép để xem tập tin đính kèm trong bài viết này.
Cuộc đời chỉ là một giấc mộng !

Trả lời